Đội ngũ bác sĩ Khoa Phẫu thuật tim mạch

Mừng quốc tế thiếu nhi 1/6

"Chú lính chì" vượt qua căn bệnh tim hiểm nghèo

15/01/2020 - 01/15/2020
Nhìn nụ cười rạng rỡ và đầy hạnh phúc của ba mẹ bé Nguyễn Phạm Minh N. (ngụ thôn 13, xã Ea Kly, huyện Krông Pắk, Đắk Lắk) mùa xuân này không ai biết vợ chồng anh vừa mới thoát khỏi bi kịch

Đôi vợ chồng trẻ nước mắt ràn rụa, cố gắng lắm vẫn không thể ngăn được những tiếng nấc đau đớn. Đứa con trai đầu lòng bé bỏng mới ba tháng tuổi rất kháu khỉnh của anh chị trong lần đi khám bệnh đầu tiên đã phải nằm lại bệnh viện mà không thể trở về nhà như những cháu bé khác. Cố gắng bình tâm đến mấy anh chị cũng không thể hiểu được những chẩn đoán, những thuật ngữ y khoa xa lạ cho dù bác sĩ đã phải ngừng lại rất nhiều lần để giảng giải. Cho đến tận lúc này, khi bé đã đi qua được cửa ải tử sinh rất hẹp, đã nở nụ cười tràn căng nhựa sống, đôi vợ chồng trẻ vẫn không thể phát âm được tên của chứng bệnh cực kỳ hiếm gặp và nguy hiểm mà đứa con bé bỏng đã phải mang trong mình từ khi mới tượng hình: bệnh ALCAPA (Anomalous Left Coronary Artery from the Pulmonary Artery) hay Bất thường xuất phát động mạch vành trái từ động mạch phổi.

chu linh chi.jpg (78 KB)

Bé Nguyễn Phạm Minh N. thoát bệnh hiểm nghèo trong niềm hạnh phúc của ba mẹ

Trái tim được sinh ra với nhiệm vụ quan trọng nhất là bơm máu đi nuôi cơ thể. Tuy nhiên, chính trái tim cũng cần được cung cấp máu để có thể sống được và đảm nhiệm chức năng sinh tử đó. Bình thường, có hai mạch máu nuôi tim được gọi là động mạch vành: động mạch vành trái và động mạch vành phải. Động mạch vành trái cung cấp máu cho tim bên trái, là nơi đảm nhiệm chức năng bơm máu ra toàn bộ cơ thể. Cả hai động mạch vành này đều xuất phát từ động mạch chủ có dòng máu đỏ chứa ôxy và chất dinh dưỡng cần thiết. Ở người lớn, do hậu quả của tăng huyết áp, tăng mỡ máu, đái tháo đường mà động mạch vành có thể bị hẹp, đôi khi tắt ghẽn gây đau thắt ngực dữ dội và đột tử nếu không điều trị kịp thời. Có thể nói, bệnh động mạch vành là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu người lớn tuổi.
Nhưng vì sao cháu bé ngay từ trong bụng mẹ và ngay trong những ngày tháng đầu đời lại mắc chứng mạch vành nguy hiểm này? Đây là một bất thường bẩm sinh rất hiếm gặp, chỉ gặp ở 1 trẻ trong 300 000 lần sinh, trong đó động mạch vành phải không bắt nguồn từ động mạch chủ như bình thường mà lại bắt nguồn từ động mạch phổi chứa máu đen ít ôxy và dinh dưỡng. Chính vì vậy mà phần quan trọng của trái tim cháu bé không được nuôi dưỡng và bị hoại tử (tương tự như nhồi máu cơ tim cấp ở người lớn).

Trái tim của bé Nguyễn Phạm Minh N. ở thôn 13, xã Ea Kly, huyện Krông Bắc, Daklak đã rất yếu ớt khi đến bệnh viện. Nguy cơ tử vong trong trường hợp này gần như tuyệt đối trong năm đầu tiên. Càng để lâu, vùng cơ tim lành lặn ít ỏi còn lại của cháu sẽ bị tổn thương thêm. Hơn nữa tình trạng suy biến cấu trúc và chức năng tim sẽ tiến triển đến mức không có thể tiến hành cuộc phẫu thuật. Phương cách duy nhất là phải phẫu thuật, chuyển lại động mạch vành lạc chỗ từ động mạch phổi sang động mạch chủ. Tuy nhiên đây là lại là một phẫu thuật cực kỳ phức tạp do động mạch của bé rất mỏng manh lại nằm vị trí khá xa động mạch chủ nên rất dễ bị xoắn vặn, dập nát trong phẫu thuật. Mặc khác, tim của bé đã bị hoại tử nhiều, giãn lớn, hở van và co bóp rất yêu nên cuộc mổ có nguy cơ tử vong rất cao. Sau khi cân nhắc tất cả nguy cơ, lợi ích, kêu gọi tài trợ kinh phí, chuẩn bị các phương tiện hỗ trợ và có được sự quyết tâm của cha mẹ bé, các bác sĩ khoa Phẫu thuật Tim mạch, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh đã tiến hành phẫu thuật. Bác sĩ Cao Đằng Khang, người trực tiếp phẫu thuật cho biết đây là trường hợp phẫu phẫu thuật khó khăn nhất trong tất cả các lần mổ ALCAPA do vị trí chỗ xuất phát của động mạch vành ở bé N nằm phía sau và khá xa nơi cần được chuyển đến, tim của bé cũng rất yếu ớt, nguy cơ thất bại là rất cao.

Trong cuộc mổ cũng như những ngày đầu hồi sức, có lúc tưởng chừng đã không thể giữ nổi tính mạng của cháu bé. Nhưng rồi, trong lúc ngoài kia, mọi người đang hân hoan rộn rã chuẩn bị cho một cái tết đoàn viên sắp đến thì ở ở phòng hồi sức, chú lính chì tí hon đã dũng cảm chiến đấu với thần chết trong cuộc chiến rất không cân sức này. Vậy mà, hơn cả những gì các bác sĩ, các cô điều dưỡng trông đợi, chú lính chì tí hon đã chiến thắng và chiến thắng một cách oanh liệt. Cái tết đầu đời của bé là cái tết trong bệnh viện.

Nhìn ánh mắt long lanh đầy nhựa sống, nhìn nụ cười tỏa nắng và những cái vậy tay đạp chân của bé, không ai không cảm động và hạnh phúc. Chú lính chì tí hon đã chiến thắng không chỉ cho riêng mình mà cho cả gia đình, cho cả những người thầy thuốc đồng hành cùng với bé trong hơn một tháng vừa qua.

Hôm nay, trên màn hình siêu âm, trái tim nhỏ xinh như một nụ hoa của bé đã như được hồi sinh, dẫu vẫn chưa thể bình thường nhưng cũng đã có những nhịp đập rất hân hoan, tự tin và rộn rã. Nhìn nụ cười rân rấn nước mắt hạnh phúc của cha mẹ trẻ mà bác sĩ thấy ấm lòng. Tết đã thực sự qua rồi nhưng có lẽ một mùa xuân mới chỉ vừa như mới đến. 

Bài và ảnh: PGS-TS LÊ MINH KHÔI (Trưởng Đơn vị Tim mạch Nhi và Tim bẩm sinh BV Đại học Y Dược TP HCM)

15/01/2020 8:31:55 SA +07:00